"Cuốn sách này không thực sự nhằm vào một đối tượng nào. Khi viết sách này, tôi không quan tâm phục vụ hoặc chống lại bất kỳ phe phái nào. Tôi tìm cách hiểu thấu vấn đề không theo cách làm cho nó khác đi mà theo cách nhìn xa hơn các phe phái. Và trong khi các phe phái lo toan đến ngày mai thì tôi muốn lo nghĩ cho tương lai...". (Trích). "Theo ông, nền dân trị hứa hẹn được những gì cho tương lai là tùy thuộc vào yếu tố quyết định: tinh thần trách nhiệm của các công dân đối với cộng đồng. Từ đó, ông đặt ra hàng loạt vấn đề còn nóng bỏng tính thời sự: - Nên mạnh dạn thực hiện nền dân trị đến đâu...

"Cuốn sách này không thực sự nhằm vào một đối tượng nào. Khi viết sách này, tôi không quan tâm phục vụ hoặc chống lại bất kỳ phe phái nào. Tôi tìm cách hiểu thấu vấn đề không theo cách làm cho nó khác đi mà theo cách nhìn xa hơn các phe phái. Và trong khi các phe phái lo toan đến ngày mai thì tôi muốn lo nghĩ cho tương lai...". (Trích).

"Theo ông, nền dân trị hứa hẹn được những gì cho tương lai là tùy thuộc vào yếu tố quyết định: tinh thần trách nhiệm của các công dân đối với cộng đồng. Từ đó, ông đặt ra hàng loạt vấn đề còn nóng bỏng tính thời sự:

- Nên mạnh dạn thực hiện nền dân trị đến đâu?

- Làm thế nào để hợp nhất sự tham gia của toàn dân với thể thế chính trị đại diện?

- Xã hội hiện đại đứng trước nguy cơ nào khi sự thờ ơ, tính phi chính trị và xu hướng quay trở về với cuộc sống riêng tư (ông gọi là "chủ nghĩa cá nhân") ngày càng tăng trong nhân dân?

- Làm sao cân đối được mối quan hệ giữa nhà nước và kinh tế, giữa cá nhân và xã hội; hay nói cách khác, giữa tự do và bình đẳng?". (Bùi Văn Nam Sơn).

MỤC LỤC

Lưu ý

Phần I: Ảnh hưởng của nền dân trí đến sự vận động về tinh thần và trí tuệ tại Hoa Kỳ

Chương I: Về phương pháp triết học của người Mỹ

Chương II: Suối nguồn căn bản của các tín ngưỡng ở những quốc gia dân chủ

Chương III: Tại sao người Mỹ có nhiều năng lực và thị hiếu đối với những tư tưởng tổng quát hơn là người Anh - cha ông của họ

Chương IV: Tại sao người Mỹ không bao giờ đam mê những ý tưởng tổng quát thuộc lĩnh vực chính trị như người Pháp

Chương V: Làm cách nào ở Hoa Kỳ tôn giáo lại biết sử dụng các bản năng dân chủ

Chương VI: Về bước tiến của công giáo ở Hoa Kỳ

Chương VII: Điều gì tạo ra khuynh hướng phiếm thần luận trong đầu óc các quốc gia dân trị

Chương VIII: Vì sao sự bình đẳng lại gợi cho người Mỹ ý tưởng về khả năng hoàn thiện vô tận của con người

Chương IX: Vì sao trường hợp người Mỹ lại không chứng minh cho thấy một quốc gia dân trị hẳn là phải giỏi và thích khoa học, văn học và nghệ thuật

Chương X: Tại sao người Mỹ gắn bó với thực hành khoa học nhiều hơn là với lý thuyết khoa học

Chương XI: Người Mỹ nuôi dưỡng nghệ thuật theo tinh thần nào

Chương XII: Vì sao người Mỹ dựng những tượng đài thật nhỏ cùng một lúc với những tượng đài thật lớn

Chương XIII: Diện mạo văn chương các thời kỳ dân chủ

Chương XIV: Về nền kỹ nghệ văn chương

Chương XV: Vì sao việc nghiên cứu nền văn học Hy Lạp và La Mã xưa lại đặc biệt hữu ích trong các xã hội dân chủ

Chương XVI: Nền dân trị Mỹ đã cải đổi tiếng Anh như thế nào

Chương XVII: Về một vài suối nguồn thi ca ở các quốc gia dân chủ

Chương XVIII: Vì sao các nhà văn và các nhà hùng biện Mỹ thường hay có giọng khoa trương

Chương XIX: Vài nhận xét về nền sân khấu của các quốc gia dân chủ

Chương XX: Về một vài khuynh hướng đặc biệt của các nhà sử học trong những thời kỳ dân chủ

Chương XXI: Về tính hùng biện chốn nghị viện ở Hoa Kỳ

Phần II: Ảnh hưởng của nền dân trị đến sự vận động về tinh thần và trí tuệ tại Hoa Kỳ

Chương I: Vì sao các quốc gia dân trị lại bộc lộ một tình yêu nhiệt thành và bền vững đối với bình đẳng hơn là đối với tự do

Chương II: Về chủ nghĩa cá nhân trong các quốc gia dân chủ

Chương III: Vì sao chủ nghĩa cá nhân lại mạnh vào lúc cách mạng dân chủ mới hoàn thành hơn là vào thời kỳ khác

Chương IV: Người Mỹ đấu tranh chống lại chủ nghĩa cá nhân như thế nào bằng các thiết chế tự do

Chương V: Về cách thức người Mỹ sử dụng hình thức hiệp hội - đoàn thể trong đời sống dân sự

Chương VI: Về mối quan hệ giữa các hiệp hội với báo chí

Chương VII: Quan hệ giữa hiệp hội dân sự với hiệp hội chính trị

Chương VIII: Người Mỹ chống lại chủ nghĩa cá nhân như thế nào nhờ học thuyết "lợi ích riêng được nhận thức đúng"

Chương IX: Người Mỹ áp dụng học thuyết "lợi ích riêng được nhận thức đúng" vào lĩnh vực tôn giáo như thế nào

Chương X: Về sự ham thích hạnh phúc vật chất ở nước Mỹ

Chương XI: Những tác động đặc biệt của sự thiết tha đối với những hưởng thụ vật chất trong thời kỳ dân chủ

Chương XII: Vì sao có những người Mỹ theo tinh thần duy linh cuồng nhiệt đến thế

Chương XIII: Vì sao được sống giữa sự sung túc rồi mà người Mỹ vẫn tỏ ra lo âu đến thế

Chương XIV: Vì sao với người Mỹ sự thích thú hưởng thụ vật chất lại gắn bó với tình yêu tự do và với sự chăm lo việc công

Chương XV: Vì sao niềm tin tôn giáo thỉnh thoảng lại khiến cho người Mỹ ngoảnh mặt đi khỏi những hưởng thụ vật chất

Chương XVI: Vì sao quá thiết tha với hạnh phúc lại có thể làm hại cho nó

Chương XVII: Vì sao trong những thời kỳ bình quyền và hoài nghi, cần phải đẩy ra xa phía trước các mục tiêu hành động của con người

Chương XVIII: Vì sao người Mỹ vô cùng coi trọng mọi nghề nghiệp lương thiện

Chương XIX: Cái gì khiến cho hầu hết người Mỹ ngả về các nghề sản xuất công nghiệp

Chương XX: Vì sao công cuộc sản xuất công nghiệp lại có thể tạo ra tầng lớp quý tộc

Phần III: Ảnh hưởng của nền dân trị đến các tập tục

Chương I: Vì sao khi các điều kiện càng được bình đẳng thì các tập tục càng trở nên dễ chịu

Chương II: Vì sao nền dân trị lại khiến cho những quan hệ thông thường giữa người Mỹ với nhau trở nên đơn giản và thoải mái hơn

Chương III: Vì sao người Mỹ khi ở trong nước thì ít mẫn cảm mà khi sang Pháp lại mẫn cảm hơn nhiều

Chương IV: Hệ quả từ những điều mô tả ở ba chương trước

Chương V: Nền dân trị làm thay đổi các mối quan hệ giữa người hầu và ông chủ như thế nào

Chương VI: Vì sao các thiết chế và tập tục dân chủ có xu hướng tăng giá hàng và rút ngắn thời hạn các khế ước

Chương VII: Ảnh hưởng của nền dân trị đến tiền công

Chương VIII: Ảnh hưởng của nền dân trị đến gia đình

Chương IX: Giáo dục bé gái ở Hoa Kỳ

Chương X: Bóng dáng người con gái Mỹ trong hình ảnh người vợ như thế nào

Chương XI: Sự bình đẳng bình quyền đóng góp vào việc duy trì tập tục tốt đẹp ra sao

Chương XII: Người Mỹ nhận thức về quyền bình đẳng nam nữ như thế nào

Chương XIII: Vì sao bình đẳng bình quyền tự nhiên lại chia rẽ người Mỹ thành vô số tiểu xã hội riêng biệt

Chương XIV: Vài suy nghĩ về tác phong của người Mỹ

Chương XV: Về tính cách trầm mặc của người Mỹ và tại sao tính cách đó vẫn không ngăn nổi người Mỹ làm những điều khinh suất

Chương XVI: Vì sao người Mỹ lúc nào cũng chỉ muốn khoe khoang đất nước mình và dễ gây gổ vì chuyện đó hơn người Anh

Chương XVII: Vì sao diện mạo xã hội Hoa Kỳ vừa nhộn nhạo lại vừa đơn điệu

Chương XVIII: Về vấn đề danh dự ở Hoa Kỳ và ở các xã hội dân chủ

Chương XIX: Vì sao ta bắp gặp ở Hoa Kỳ vô số kẻ có tham vọng song lại quá ít những tham vọng lớn

Chương XX: Về ngành kinh doanh vị trí việc làm ở một số quốc gia dân chủ

Chương XXI: Vì sao càng ngày càng hiếm những cuộc đại cách mạng

Chương XXII: Vì sao những người dân chủ thích hòa bình còn quân đội dân chủ lại thích chiến tranh

Chương XXIII: Trong quân đội các quốc gia dân chủ tầng lớp nào hiếu chiến và ưa đảo lộn hơn cả

Chương XXIV: Điều gì khiến quân đội dân chủ yếu kém hơn quân đội khác trong chiến trận, song lại rất đáng gờm khi chiến tranh kéo dài

Chương XXV: Về kỷ luật trong quân đội dân chủ

Chương XXVI: Vài suy nghĩ về chiến tranh tại các xã hội dân chủ

Phần IV: Về ảnh hưởng của những tư tưởng và tình cảm dân chủ đến đời sống chính trị nước Mỹ

Chương I: Quyền bình đẳng tự nhiên tạo ra cho con người sự thích thú đối với những thiết chế tự do

Chương II: Suy nghĩ của nhân dân các nước dân chủ về chính quyền tự nhiên tạo thuận lợi cho sự tập trung các loại quyền lực

Chương III: Tình cảm của những người dân chủ phù hợp với tư tưởng của họ và giúp họ tập trung được quyền lực

Chương IV: Về mấy nguyên nhân đặc biệt và ngẫu nhiên khiến cho một quốc gia dân chủ hoàn thành được việc tập trung hóa quyền lực hoặc quay lưng lại với việc đó

Chương V: Trong các dân tộc châu Âu ngày nay quyền lực của kẻ nắm chủ quyền gia tăng mặc dù vị thế của họ lại kém ổn đinh

Chương VI: Các quốc gia dân chủ cần tránh bị rơi vào kiểu chuyên chế nào

Chương VII: Tiếp theo các chương trước

Chương VIII: Nhìn lại toàn bộ vấn đề